ନୂଆଦିଲ୍ଲୀ: ମେଡିସିନରେ ୩ ବୈଜ୍ଞାନିକଙ୍କୁ ମିଳିବ ନୋବେଲ ପୁରସ୍କାର ୨୦୨୬ । ଅପ୍ଟୋଜେନେଟିକ୍ସ ଆବିଷ୍କାର ପାଇଁ ୩ ବିଶେଷଜ୍ଞଙ୍କୁ ମିଳିବ ଏହି ନୋବେଲ ସମ୍ମାନ । ସ୍ୱିଡେନର କାରୋଲିନସ୍କା ଇନଷ୍ଟିଚ୍ୟୁଟ୍ ସ୍ଥିତ ନୋବେଲ୍ ଆସେମ୍ବ୍ଲି ପକ୍ଷରୁ ସୋମବାର ୨୦୨୬ ମସିହା ପାଇଁ ଚିକିତ୍ସା ବିଜ୍ଞାନରେ ନୋବେଲ୍ ପୁରସ୍କାର ଘୋଷଣା କରାଯାଇଛି। ଚଳିତ ବର୍ଷ ଏହି ସମ୍ମାନଜନକ ପୁରସ୍କାର ତିନି ଜଣ ବୈଜ୍ଞାନିକ ଯଥା- କାର୍ଲ ଡିସରୋଥ (Karl Deisseroth), ପିଟର ହେଗେମ୍ୟାନ (Peter Hegemann) ଏବଂ ଜର୍ଜ ନାଗେଲ (Georg Nagel)ଙ୍କୁ ମିଳିତ ଭାବେ ପ୍ରଦାନ କରାଯିବ। ‘ଅପ୍ଟୋଜେନେଟିକ୍ସ’ (optogenetics) ଏବଂ ଲାଇଟ୍-ଗେଟେଡ୍ ଆୟନ ଚ୍ୟାନେଲ୍ କ୍ଷେତ୍ରରେ ଉଲ୍ଲେଖନୀୟ ଆବିଷ୍କାର ପାଇଁ ସେମାନଙ୍କୁ ଏହି ପୁରସ୍କାର ପ୍ରଦାନ କରାଯାଇଛି।
ଏହି ତିନିଜଣ ବୈଜ୍ଞାନିକ ଏକ ଯୁଗାନ୍ତକାରୀ କୌଶଳର ବିକାଶ କରିଛନ୍ତି, ଯାହାଦ୍ୱାରା ଗବେଷକମାନେ ଆଲୋକ ମାଧ୍ୟମରେ ମସ୍ତିଷ୍କର ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ କୋଷଗୁଡ଼ିକର କାର୍ଯ୍ୟକଳାପକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରିପାରିବେ। ଏହି ପଦ୍ଧତି ସ୍ନାୟୁବିଜ୍ଞାନ (neuroscience) କ୍ଷେତ୍ରରେ ଏକ ବଡ଼ ପରିବର୍ତ୍ତନ ଆଣିବା ସହ ମସ୍ତିଷ୍କ ଏବଂ ସ୍ନାୟୁ ପ୍ରଣାଳୀର ଜଟିଳ କାର୍ଯ୍ୟକୁ ଅଧ୍ୟୟନ କରିବାର ନୂତନ ଦିଗ ଉନ୍ମୋଚନ କରିଛି।
ଜର୍ମାନୀର ବୈଜ୍ଞାନିକ ପିଟର ହେଗେମ୍ୟାନ ଏବଂ ଜର୍ଜ ନାଗେଲ ‘ଚ୍ୟାନେଲରୋଡୋପସିନ୍’ (channelrhodopsin) ନାମକ ଏକ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ଆଲୋକ-ସମ୍ବେଦନଶୀଳ ପ୍ରୋଟିନ୍ ଆବିଷ୍କାର କରିଥିଲେ। ସେମାନଙ୍କର ଗବେଷଣା ପ୍ରମାଣିତ କରିଥିଲା ଯେ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାରର କୋଷରେ ଏହି ପ୍ରୋଟିନ୍ ପ୍ରବେଶ କରାଇବା ଦ୍ୱାରା ସେଗୁଡ଼ିକ ଆଲୋକ ପ୍ରତି ପ୍ରତିକ୍ରିୟାଶୀଳ ହୋଇଥାନ୍ତି।
ଏହି ତଥ୍ୟକୁ ଆଧାର କରି ଆମେରିକୀୟ ବୈଜ୍ଞାନିକ କାର୍ଲ ଡିସରୋଥ ‘ଚ୍ୟାନେଲରୋଡୋପସିନ୍’ ଜିନକୁ ମୂଷାମାନଙ୍କର ସ୍ନାୟୁ କୋଷରେ ପ୍ରବେଶ କରାଇଥିଲେ। ନୀଳ ଆଲୋକ ପକାଇ ସେ ସଫଳତାର ସହ ସ୍ନାୟୁ ସଙ୍କେତ (neural signals) ସୃଷ୍ଟି କରିପାରିଥିଲେ। ପରବର୍ତ୍ତୀ ସମୟରେ ସେ ପ୍ରମାଣ କରିଥିଲେ ଯେ ଏହି ଆଲୋକ-ସକ୍ରିୟ ସୁଇଚ୍ ଜୀବନ୍ତ ମୂଷାମାନଙ୍କ ମସ୍ତିଷ୍କରେ ଥିବା ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ସ୍ନାୟୁ କୋଷଗୁଡ଼ିକୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ରୂପେ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରିପାରିବ।
ନୋବେଲ୍ ଆସେମ୍ବ୍ଲି ପକ୍ଷରୁ ଏହି ପୁରସ୍କାର ପ୍ରଦାନ ବେଳେ କୁହାଯାଇଛି ଯେ, “ଅପ୍ଟୋଜେନେଟିକ୍ସ ଜୀବନ୍ତ ମସ୍ତିଷ୍କରେ ଥିବା ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ସ୍ନାୟୁ କୋଷଗୁଡ଼ିକର କାର୍ଯ୍ୟକଳାପକୁ ଅନ୍ କିମ୍ବା ଅଫ୍ କରିବା ସମ୍ଭବ କରିଥାଏ। ମସ୍ତିଷ୍କର ଅନେକ ଜଟିଳ ରହସ୍ୟକୁ ବୁଝିବା ପାଇଁ ବର୍ତ୍ତମାନ ବିଶ୍ୱବ୍ୟାପୀ ବିଭିନ୍ନ ଗବେଷଣାଗାରରେ ଏହି ପଦ୍ଧତିର ବହୁଳ ବ୍ୟବହାର କରାଯାଉଛି।”
ଏହି ତିନି ଜଣ ବିଜେତାଙ୍କୁ ପୁରସ୍କାର ବାବଦରେ ମିଳିତ ଭାବେ ୧୨ ନିୟୁତ ସ୍ୱିଡିସ୍ କ୍ରୋନ୍ ($୧.୨ ନିୟୁତ ଡଲାର) ପ୍ରଦାନ କରାଯିବ। ସେମାନଙ୍କର ଏହି ଯୁଗାନ୍ତକାରୀ ଉଦ୍ଭାବନ ଆଗାମୀ ଦିନରେ ମାନସିକ ରୋଗ, ସ୍ନାୟୁଗତ ସମସ୍ୟା (neurological disorders) ଏବଂ ମୋଟର ସିଷ୍ଟମ ବ୍ୟାଘାତ ଭଳି ଜଟିଳ ରୋଗର ଉନ୍ନତ ଚିକିତ୍ସା ପାଇଁ ଏକ ନୂତନ ବାଟ ଫିଟାଇବ।
